کیست تخمدان چیست؟
کیست تخمدان (Ovarian Cyst) کیسهای پر از مایع است که روی سطح یا داخل تخمدانها رشد میکند. این وضعیت در بسیاری از زنان شایع است، بهویژه در سنین باروری، و اغلب بدون علامت بوده و بهطور طبیعی از بین میرود.
انواع کیست تخمدان
- ۱- کیست عملکردی (شایعترین نوع)
در اثر عملکرد طبیعی تخمدان ایجاد میشود و معمولاً بیخطر است.
- کیست فولیکولی: وقتی فولیکول تخمک آزاد نمیکند.
- کیست لوتئین: بعد از آزاد شدن تخمک ایجاد میشود.
این نوع کیست معمولاً خودبهخود طی چند هفته یا ماه از بین میرود.
- ۲- کیستهای غیرعملکردی (پاتولوژیک)
ممکن است به درمان نیاز داشته باشند:
نوع کیست توضیح
- درموئید (Dermoid cyst) شامل بافتهای مختلف مثل مو یا چربی است.
- آندومتریوما ناشی از آندومتریوز، حاوی خون قهوهایرنگ (کیست شکلاتی)
- کیست شکلاتی نام دیگر آندومتریوما
- سیستآدنوما از بافت سطح تخمدان رشد میکند، ممکن است بزرگ شود
علائم کیست تخمدان (در صورت وجود)
بسیاری از کیستها بدون علامت هستند، اما ممکن است باعث موارد زیر شوند:
- درد زیر شکم یا لگن (معمولاً در یک طرف)
- نفخ یا احساس سنگینی شکم
- پریود نامنظم
- درد هنگام رابطه جنسی
- درد در دوران تخمکگذاری یا پریود
- احساس فشار در مثانه یا روده
در صورت پاره شدن کیست یا پیچخوردگی تخمدان علائم شدید و ناگهانی مثل:
- درد شدید شکمی
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه یا ضعف
- فوراً باید به پزشک مراجعه شود.
تشخیص:
- سونوگرافی شکمی یا واژینال (روش اصلی تشخیص)
- آزمایش خون (برای بررسی سطح هورمونها یا مارکر CA-125 در صورت مشکوک بودن به سرطان)
- لاپاراسکوپی (در برخی موارد خاص)
درمان کیست تخمدان
شدت کیست درمان پیشنهادی
- کیست ساده و کوچک (عملکردی) فقط پیگیری با سونوگرافی؛ معمولاً طی ۲-۳ ماه از بین میرود
- کیست بزرگ یا پایدار ممکن است نیاز به دارو یا جراحی داشته باشد
- کیست همراه با درد شدید یا مشکوک به سرطان جراحی با بررسی نمونه (بیوپسی)
آیا کیست تخمدان خطرناک است؟
بیشتر کیستها خوشخیم و بیضرر هستند.
اما برخی میتوانند باعث ناباروری، درد یا حتی پیچخوردگی تخمدان شوند.
در زنان یائسه یا بالای ۴۰ سال، پیگیری دقیقتر برای احتمال سرطان ضروری است.
