آمبولی چیست؟
آمبولی به حالتی گفته میشود که یک جسم یا ذره (مثل لخته خون، چربی، هوا یا حتی توده سلولی) از جایی در بدن جدا شده و همراه جریان خون حرکت میکند و در رگهای باریکتر گیر میافتد. این انسداد میتواند باعث قطع خونرسانی به آن ناحیه و ایجاد آسیب جدی شود.
انواع شایع آمبولی
آمبولی ریوی
شایعترین نوع است. لخته خون معمولاً از سیاهرگهای عمقی پا جدا میشود و وارد ریه میگردد.
علائم:
- تنگی نفس ناگهانی
- درد قفسه سینه
- سرفه (گاهی همراه خون)
- تپش قلب.
آمبولی مغزی (سکته مغزی ایسکمیک):
وقتی لخته یا ذرهای وارد عروق مغز شود و خونرسانی را قطع کند.
علائم:
- ضعف یا فلج ناگهانی یک سمت بدن
- اختلال گفتار
- تاری دید
- گیجی.
آمبولی چربی
معمولاً بعد از شکستگی استخوانهای بزرگ (مثل ران) رخ میدهد.
آمبولی هوایی
وقتی حباب هوا وارد رگها شود (مثلاً هنگام تزریق، جراحی یا غواصی).
عوامل خطر:
- بیتحرکی طولانیمدت (مثلاً بعد از جراحی یا سفر طولانی با هواپیما)
- جراحیهای بزرگ، مخصوصاً لگن و پا
- شکستگی استخوانهای بزرگ
- بیماریهای قلبی یا ریوی
- مصرف دخانیات، قرصهای ضدبارداری یا هورمونها
درمان:
اورژانسی است، بسته به نوع و محل آمبولی درمان فرق میکند:
- داروهای ضدانعقاد (مثل هپارین، وارفارین)
- داروهای حلکننده لخته (ترومبولیتیکها)
- جراحی یا کاتتر برای خارج کردن لخته
- حمایت تنفسی و قلبی
